ਖ਼ਬਰਿਸਤਾਨ ਨੈੱਟਵਰਕ: ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਿਛਿਆ ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲ ਨੈੱਟਵਰਕ
ਅੱਜ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਛੀਆਂ ਫਾਈਬਰ-ਆਪਟਿਕ ਕੇਬਲਜ਼ (Fiber-optic cables) ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੇਟਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਬਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਰਾਹੀਂ। ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਅਜਿਹੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਹ ਕੇਬਲਾਂ ਗੁਜ਼ਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 17 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਬ-ਸੀ ਕੇਬਲਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਯੂਰਪ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖ਼ਤਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਵੀ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਖ਼ਤਰਾ ਕੇਬਲਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਨਾ ਹੋ ਪਾਉਣ ਦਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਈਨਜ਼ ਵਿਛਾਉਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਯਮਨ ਦੇ ਹੂਤੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜੋਖ਼ਮ ਭਰਿਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੇਬਲ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਟੈੱਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਧੀ ਚਿੰਤਾ
Amazon, Google ਅਤੇ Microsoft ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟੈੱਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਵਰਗੀਆਂ ਅਹਿਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਠੱਪ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ।
