ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਅਫਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈਲੇ ਗੁੱਬੀ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਫਟਿਆ, 12,000 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ। ਇਹ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਸੁਆਹ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਬਾਰ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਗਭਗ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਯਮਨ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ।
ਇਹ ਰਾਖ ਦਾ ਬੱਦਲ ਸੋਮਵਾਰ ਰਾਤ 11 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਭਾਰਤੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੌਸਮ ਏਜੰਸੀ “ਇੰਡੀਆ ਮੇਟ ਸਕਾਈ ਵੈਦਰ ਅਲਰਟ” ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਖ ਦਾ ਬੱਦਲ ਜੋਧਪੁਰ-ਜੈਸਲਮੇਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ, ਪੰਜਾਬ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਆਹ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਕਾਰਨ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਹਲਕੀ ਸੁਆਹ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ
ਰਾਖ ਦੇ ਬੱਦਲ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਟ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਾਸਾ ਏਅਰ, ਇੰਡੀਗੋ ਅਤੇ ਕੇਐਲਐਮ ਨੇ ਕੁਝ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਨੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਸਿਵਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ (ਡੀਜੀਸੀਏ) ਨੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਰੂਟ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੁਆਹ ਦੇ ਕਣ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਵਾਧੂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹੋਰ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਦਾ ਡਰ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ SO₂ ਗੈਸ ਨਿਕਲਣਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਟਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਹੇਲ ਗੁੱਬੀ ਅਫਾਰ ਰਿਫਟ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸਨੂੰ ਰਿਫਟ-ਜ਼ੋਨ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਮੌਕੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਘਟਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਰਿਮੋਟ ਸੈਂਸਿੰਗ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੀ ਸੁਆਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੁਸਤ ਹੈ, ਪਰ ਖੋਜਕਰਤਾ ਇਸਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਕਿਉਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ।
